0
دکتر کاظم سلیمی کارشناس اقتصاد، مدیریت برنامه ریزی و توسعه

تبیین اجزاء و مولفه های گمرک هوشمند

  • ۲۶ مرداد ۱۴۰۰ - ۱۷:۰۸
گمرک با ساده‌سازی فرآیندها می‌تواند زمان و هزینه حمل کالا از مرزها را کاهش و همزمان فعالیت‌های تجاری را گسترش دهد.
تبیین اجزاء و مولفه های گمرک هوشمند

گمرک از نقش مهمی در اجرای مقررات برای مقابله با چالش‌های اجتماعی و اقتصادی کشورها با توجه به ارتقای نوآوری از طریق حمایت از حقوق مالکیت معنوی و جلوگیری از ورود کالاهای جعلی، همچنین مبارزه با جرائم سازمان یافته فراملی و تروریسم و اقدام علیه قاچاق انسان، مواد مخدر، اسلحه و پولشویی برخوردار است. گمرکات، واسطه بین سیاست مالی و بازرگانی هستند.بازرگانان و تولیدکنندگان به عنوان ذیفعان اصلی گمرگات هستندو از اجزای مهم اقتصاد کشور محسوب می شوند .در حقیقتموتور حرکت اقتصادی کشور به سوی رونق اقتصادی و توسعهپایدار هستند.

گمرکات با نوع نگرش خود به این ذینفعان و نحوه تدوین و اعمالسیاست ها، برنامه، ضوابط و مقررات، نوع تعامل، چگونگی اجرایقوانین مقررات و فرآیند ها و روشهای کاری خود؛ نقش مهمی درفراهم کردن بستر و شرایط لازم برای فعالیت های اقتصادیتولیدی پایدار همراه با اطمینان، فراهم می آورند. واقعیت این استکه با توجه به دنیای رقابتی امروز و روند روبه رشد تجارت، گمرکاتبدون توجه به تاثیرات عملکرد خود بر سرنوشت و منافع ذینفعانخود و نقش شان در رونق اقتصادی و کمک به توسعه پایدار؛نمیتوانند بطور موثر و کارآمد؛ نقشآفرینی نمایند.

گمرک با ساده‌سازی فرآیندها می‌تواند زمان و هزینه حمل کالا از مرزها را کاهش و همزمان فعالیت‌های تجاری را گسترش دهد. در نتیجه درآمد و اشتغال افزایش و سرمایه‌گذاری‌های داخلی و خارجی ارتقا می‌یابد. علاوه بر این، گمرک می‌تواند با بهبود تعاملات مرزی و مبارزه مستمر با هرگونه جعل و تقلب و فرارهای مالیاتی، وصول درآمدهای دولت و تامین اعتبار زیرساخت‌های عمومی را تضمین کند. از این رو، مسائل استراتژیک گمرک باید مورد نظر و توجه بیشتری قرار گیرند:

۱- اصلاح و استانداردسازی رویه‌های گمرکی

۲- کاهش مبادی گمرکی از طریق حذف مبادی زاید و ادغام

۳- اجرای مدیریت ریسک هوشمند در انجام فرآیندها و کاهش هزینه ها

۴- استقرار نظام تشویق و ترغیب کارکنان گمرکات

 لذا با عنایت به نامگذاری سال ۱۴۰۰ )تولید، پشتیبانی ها، مانعزدایی ها( مدیریت گمرگ در ابعاد فرآیندی و اجرایی با توجه بهنواقص گسترده سامانه جامع امور گمرکی و گزارش های مختلفو بسیار زیاد و معنی دار قاچاق کالا از مبادی رسمی، تخلفات وعدم اهتمام به مبارزه با فساد در گمرک ناشی از عدم مدیریتکارآمد گمرک مواجه است که منجر به افزایش رسوب کالا وافزایش بسیار زیاد اعتراضات تولیدکنندگان و بازرگانان و افزایشقاچاق کالا و تضییع حقوق دولت؛ گردیده است. از این رو، پیشنهاد می گردد که مولفه های حکمرانی خوب در ارتباط با مقوله های مدل پارادایمی       خط‏مشی گذاری نظارت بر تجارت فرامرزی در گمرک جمهوری اسلامی ایران حاکم گردد. از این رو، در این مبحث به بررسی اجزا و مولفه های حکمرانی خوب در گمرک کشورپرداخته ایم.

یکی از مولفه های مدل مفهومی حکمرانی خوب، مدیریت ریسک هوشمند و مبتنی بر استانداردهای بین‌المللی می باشد که در مدل پارادایمی با عنوان مدیریت ریسک هوشمند و در قالب یکی از راهبردهای موثر در جهت بهبود ارائه تسهیلات و انجام کنترل موثر بطور توامان در تجارت فرامرزی تاکید گردیده است . بدیهی است به منظور تخصیص بهینه منابع موجود بر روی حجم روزافزون تجارت فرامرزی در جهت نظارت کارا و اثربخش، بکارگیری مدیریت ریسک، بسیار ضروری       می باشد . این مدیریت ریسکمی بایست اطلاعاتمحور و بر اساس هوشمندی کامل صورت پذیرد و کاملا پویا باشد. شناسایی و ارزیابی ریسک های مرتبط و تمرکز بر موارد پر خطر، موجب افزایش دقت کامل در رعایت چارچوب های نظارتی گشته و در عین حال به تسهیل و روانسازی تجارت فرامرزی کمک شایانی می نماید.

 تعامل جامع با ذی‌نفعان از دیگر مولفه های حکمرانی خوب بوده که در مدل پارادایمی تحت عناوین همکاری بین سازمانی و همکاری بین المللی در بعد شرایط علی مورد تاکید قرار گرفته است. همکاری بین سازمانی در چارچوب پنجره واحد در سطح محلی، منطقه ای و ملی صورت می پذیرد. بر این اساس، تمامیسازمانهای مرتبط در طول زنجیره تجارت فرامرزی، ضمن تلاش در جهت یکسان سازی مدل داده های اطلاعاتی؛ امکان به اشتراکسازی داده ها و اطلاعات را در این فرایند تسهیل می نمایند. بر این اساس لزوم اجتناب از رقابت کاذب در بین سازمانها و ارتباط موثر با گمرک به عنوان نهاد مرکزی نظارت بر تجارت فرامرزی، بسیار ضروری است . با این اقدامات، داده و اطلاعات با سایر کشورها به اشتراک گذاشته شده و موجب دقت توام با افزایش سرعت در عملیات تجارت فرامرزی شده و چارچوب های آموزشی منظم و چند جانبه صورت میپذیرد. همکاری بینالمللی در برگیرنده هماهنگی فرایندی با پروتکلها و کنوانسیونهای بینالمللی، تبادل اسناد الکترونیک با کشورهای طرف تجاری، ارتباطات، تبادل اطلاعات با سازمانهای بین المللی و همکاری موثر با سازمان جهانی گمرک خواهد بود.

 ُبعد ظرفیتسازی در مدل حکمرانی خوب در مقوله آموزش و توانمندسازی در ُبعد شرایط علی مدل پارادایمی، لحاظ گردیده است به نحوی که به آموزش و افزایش مستمر معلومات تخصصی و مهارت های فنی و صلاحیت ها از طریق فراگیری بیشتر در این مدل؛ تاکید شده است . بدیهی است بهبود ظرفیت سازی با بکارگیری موثر مدیریت دانش در سطح سازمان و استفاده مطلوب و مدیریت شده از دانش صریح و ضمنی امکانپذیر می باشد. آموزشها و توانمندسازی در این حوزه         می بایست به شکلی صورت پذیرد که با تغییر رفتار که نشان دهنده عمق یادگیری افراد می باشد انجام شود.

از منظر مولفه تصمیم گیری آگاهانه و شفاف نیز می توان به مقوله های شفافیت اطلاعات اقتصادی در بعد بستر حاکم و نیز نظارت اطلاعات محور از راهبردهای مدل پارادایمی اشاره نمود. شفافیت برنامه‏ها از ﻣﻬﻢ ﺗﺮین ﻋﻮاﻣﻞ زﻣﻴﻨﻪ ای و ﺑﺴﺘﺮﺳﺎز در ﺣﻮزه خط‏مشیگذاری نظارت بر تجارت فرامرزی می باشد. شفافیت اطلاعاتی با انتشار روزانه آمار و اطلاعات تجاری و نیز شفافیت مقرراتی موجب دسترسی آسان و به موقع تمامی ذینفعان تجارت فرامرزی شده و تصمیم گیری در این خصوص را تسهیل می نماید. همچنین شفافیت، موجب افزایش سرمایه اجتماعی و گسترش و توسعه اعتماد در طول زنجیره تامین می گردد.

در نهایت اینکه مقوله یکپارچگی و ثبات قوانین و مقررات اشاره شده در ُبعد بستر حاکم نیز ناظر به مولفه قوانین و مقررات ذکر شده در مدل حکمرانی خوب، می باشد. بدیهی است قوانین و قواعد غیرشفاف و تغییرات مکرر آنها موجب سردرگمی ذینفعان تجارت فرامرزی می گردد. لذا عدم یکپارچگی قوانین و مقررات مرتبط در حوزه تجارت فرامرزی با یکدیگر و نیز ناهمگونی این قوانین با کنوانسیون های بین المللی موجب ایستایی در بکارگیری پنجره واحد ملی و بینالمللی شده و به اشتراکگذاری داده ها را با سازمانهای همجوار و کشورهای طرف تجاری با مشکل؛ مواجه می نماید.

  در مجموع با عنایت به گستردگی و پیچیدگی مأموریت های گمرک از یک سو و شرایط خاص اقتصادی کشور از سوی دیگر و نقش برجسته گمرک به عنوان اصلیترین سازمان حاکمیتی در پشتیبانی از تولید صادراتی و رفع موانع آنها، تعیین اولویت های راهبردی و حکمرانی خوب در گمرک و اجرای صحیح و سریع آنها؛ یک ضرورت جدی است که مهمترین راهبرد، پارادایم شیفت از گمرک سنتی به گمرک هوشمند می باشد که بر اساس آن کالای واحدهای تولیدی بدون تخلیه و بارگیری و حتی ورود به گمرک، مستقیما به انبار صاحب کالا حمل گردد. در این پارادایم جدید به جای روش وقتگیر، سنتی و فسادزای ارزیابی روش جدید و سریع حسابرسی پس از ترخیص(PCA) جایگزین میگردد که البته لازمه عبور از روش سنتی، یکپارچهسازی سیستمهای اطلاعاتی، اعمال مدیریت ریسک هوشمند و راهاندازی اعتبارسنجی و رتبه بندی فعالان اقتصادی به عنوان اولویتهای راهبردی گمرک در کوتاهترین زمان ممکن است.

لینک کوتاه : https://khabardun.com/?p=14773

برچسب ها

ثبت دیدگاه

قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط خبردون در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.